महिला दिन : उत्सव की वास्तवाचा विचार?
आज ८ मार्च रोजी जगभरात जागतिक महिला दिन मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. या दिवशी महिलांच्या कर्तृत्वाचा गौरव केला जातो, त्यांच्या हक्कांबद्दल चर्चा केली जाते आणि समाजात समानतेचा संदेश दिला जातो. आजच्या काळात महिला शिक्षण, उद्योग, विज्ञान, क्रीडा, राजकारण अशा जवळपास प्रत्येक क्षेत्रात उल्लेखनीय यश मिळवत आहेत. भारताच्या सर्वोच्च पदावरही महिला विराजमान झाल्या आहेत. सध्या देशाच्या राष्ट्रपतीपदी द्रौपदी मुर्मू ( Droupadi Murmu) कार्यरत आहेत, ही महिलांच्या प्रगतीची अभिमानास्पद बाब मानली जाते.
मात्र या प्रगतीच्या चमकदार चित्रासोबत एक कटू वास्तवही समाजासमोर उभे आहे. महिलांनी कितीही प्रगती केली तरी त्यांच्यावर होणारे अत्याचार पूर्णपणे थांबलेले नाहीत. बलात्कार, छेडछाड, हुंडाबळी, घरगुती हिंसा यांसारख्या घटना आजही वारंवार घडताना दिसतात. काही कामाच्या ठिकाणी महिलांकडे सन्मानाने पाहण्याऐवजी त्यांना केवळ संधी म्हणून पाहिले जाते, ही समाजासाठी अत्यंत लाजिरवाणी बाब आहे.
National Crime Records Bureau (NCRB) च्या आकडेवारीनुसार दरवर्षी महिलांविरुद्ध हजारो गुन्ह्यांची नोंद होते. महाराष्ट्रातही महिलांवरील अत्याचाराच्या अनेक तक्रारी समोर येतात. सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे तीन–चार वर्षांच्या लहान मुलींवरही अत्याचार आणि बलात्काराच्या घटना घडत असल्याच्या बातम्या वारंवार समोर येतात. अशा घटना संपूर्ण समाजाला हादरवून सोडतात. बालकांवर होणारे अत्याचार ही केवळ कायद्याची नव्हे तर मानवतेचीही मोठी शोकांतिका आहे. महिलांचे किंवा मुलींचे विनयभंग, मानसिक छळ आणि शारीरिक अत्याचार हे समाजाच्या विकृत मानसिकतेचे द्योतक आहे.
महिलांच्या संरक्षणासाठी देशात POCSO कायदा तसेच घरगुती हिंसाचारविरोधी कठोर कायदे अस्तित्वात आहेत. मात्र केवळ कायदे करून चालणार नाही, तर त्यांची प्रभावी आणि कठोर अंमलबजावणी होणे अत्यंत गरजेचे आहे. त्याचबरोबर समाजाची मानसिकता बदलणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. कुटुंब, शिक्षण आणि समाज या सर्व स्तरांवर महिलांबद्दल आदर, समानता आणि संवेदनशीलता निर्माण झाली पाहिजे. महिलांना सन्मानाने वागवणे, त्यांना समान संधी देणे आणि त्यांच्या सुरक्षेसाठी प्रत्येकाने पुढाकार घेणे ही समाजाची सामूहिक जबाबदारी आहे.
खऱ्या अर्थाने महिला दिन साजरा करायचा असेल, तर तो केवळ कार्यक्रम, भाषणे आणि शुभेच्छांपुरता मर्यादित राहू नये. ज्या दिवशी महिलांवरील अत्याचार, बलात्कार आणि हुंडाबळी यांसारख्या घटना पूर्णपणे थांबतील, महिलांना सुरक्षित आणि सन्मानाचे वातावरण मिळेल, त्या दिवशीच महिला दिनाचा खरा अर्थ पूर्ण होईल. केवळ बोलणे नव्हे—आता कृतीची गरज आहे.
सर्व महिलांना जागतिक महिला दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा! 🌸.
— संपादकीय : उमेश कुलकर्णी
